ثبت اجباری شرکت های ثبت نشده

در این مقاله نقش ثبت در مرحله تاسیس شرکت از دو جهت مورد بررسی قرار می گیرد:

یکی از لحاظ ماهیتی و تأسیسی و دیگری از لحاظ شکلی و تشریفاتی. از لحاظ ماهیت و تأسیسی بحث بر سر این است که ثبت چه نقشی در مرحله تأسیس شرکت و تعیین ممیزات و ویژگی های اساسی شرکت مانند نام، اقامتگاه، تابعیت و از همه مهمتر ایجاد شخصیت حقوقی شرکت دارد.

از لحاظ شکلی و تشریفاتی نیز این امر مطرح می شود که در عمل مطابق قوانین و مقررات و براساس رویه اداره­ی ثبت شرکت­ها، برای ثبت شرکت رعایت چه ضوابط و تشریفاتی لازم است و برای این امر چه اسناد و مدارکی توسط مؤسسین و شرکاء باید ارایه شود و نهاد ثبت شرکت ها در روند ثبت شرکت چگونه عمل می کند و شرکت های مختلف تجاری از این لحاظ چه تفاوتی با هم دارند.

بر این اساس در مبحث نخست این فصل از نقش ثبت در ایجاد شخصیت حقوقی شرکت و ممیزات آن صحبت می شود و مبحث دوم هم به نحوه ثبت شرکت و تشریفات اختصاص می یابد.

ثبت شرکت و ایجاد شخصیت حقوقی

همانند اشخاص حقیقی که شخصیت آنها با تولد آغاز و با مرگ پایان می پذیرد، شخصیت حقوقی اشخاص حقوقی نیز زمانی آغاز و در نهایت پایان می پذیرد.

حال پرسش این است که در این میان ثبت شرکت چه نقشی در ایجاد شخصیت حقوقی شرکت دارد؟

وانگهی، اشخاص حقوقی نیز مانند اشخاص حقیقی دارای ویژگی ها و ممیزاتی هستند که با آنها شناخته می شوند، نام، اقامتگاه، تابعیت، شماره­ی ثبت و شناسه­ی ملی جزو مهمترین آنها است که لازم است نقش ثبت در آنها مورد بررسی قرار گیرد. از این رو در گفتار نخست این مبحث از نقش ثبت در ایجاد شخصیت حقوقی شرکت و در گفتار دوم از نقش ثبت در ممیزات شرکت صحبت می شود.

قوانین ثبت در ایجاد شخصیت حقوقی شرکت تجاری

با عنایت به این که در خصوص نقش ثبت بر شرکت های دولتی و شرکت های خصوصی و تعاونی قوانین متفاوتی حاکم است، لازم است این دو نوع شرکت جداگانه مورد بررسی قرار گیرند:

نقش ثبت در تشکیل شرکت های تجاری خصوصی و تعاونی

هر چند ماده­ی 583 قانون تجارت تصریح کرده که: «کلیه شرکت های تجارتی مذکور در این قانون شخصیت حقوقی دارند» اما زمان آغاز شخصیت حقوقی را مشخص نکرده و به این جهت در بین حقوق دانان ایرانی راجع به زمان ایجاد شخصیت حقوقی شرکت و نقش ثبت در این میان اختلاف نظر شدید بروز کرده است. دیدگاه های عمده­ ی موجود به شرح زیر است:

1- تشکیل عملی شرکت تجاری به عنوان معیار ایجاد شخصیت حقوقی

طرفداران این دیدگاه بر این باورند که شرکت تجاری به محض تشکیل و بدون نیاز به ثبت شخصیت حقوقی پیدا می کند. همانند اشخاص حقیقی که شخصیت آنها با تولد به وجود می آید نه با اخذ شناسنامه و برگ هویت، ثبت شرکت ها هم مانند اخذ شناسنامه و مدارک شناسایی برای اشخاص حقیقی است. عده­ای نیز معتقدند که شرکت به محض تشکیل شخصیت حقوقی پیدا می کند، اما این شخصیت ناقص است و هنگامی کامل می گردد به ثبت برسد.

برخی پا را از این فراتر گذاشته و بر این باورند که به صرف انعقاد شرکت و تصمیم شرکاء مبنی بر تشکیل شرکت، شخصیت حقوقی به وجود می آید و لزوم ثبت شرکت جهت شناسایی آن توسط قانونگذار و برقراری نظم می باشد. پس از دیدگاه بیشتر پیروان این نظر، تعیین تاریخ ایجاد شخصیت حقوقی شرکت منوط به مشخص شدن زمان تشکیل شرکت است که در مقررات مختلف حاکم بر انواع شرکت های تجاری در حقوق ایران این زمان، متفاوت است.

1-1- شرکت های سهامی

مطابق ماده­ی 17 لایحه­ی اصلاحی قسمتی از قانون تجارت، شرکت سهامی عام پس از تشکیل مجمع عمومی مؤسس، پذیره نویسی کلیه سهام شرکت، تأدیه مبالغ لازم (دست کم معادل 35 درصد کل سرمایه)، تصویب اساسنامه، تعیین روزنامه کثیرالانتشار شرکت، انتخاب اولین مدیران و بازرسان و قبول کتبی سمت توسط آنان، تشکیل می گردد.

شرکت سهامی خاص هم طبق ماده­ی 20 همان قانون پس از امضای اساس نامه توسط سهامداران و پرداخت دست کم 35 درصد سرمایه نقدی و تمامی سرمایه غیر نقدی و انتخاب اولین مدیران و بازرسان و قبول کتبی سمت توسط آنان، تعیین روزنامه کثیرالانتشار شرکت تشکیل شده محسوب می گردد. عده ای حتی برای شرکت های سهامی عام در شرف تأسیس هم شخصیت حقوقی قائل هستند.

درباره ی ثبت شرکت سهامی خاص بیشتر مطالعه نمایید.

1-2. شرکت های با مسئولیت محدود، تضامنی و نسبی

این شرکت ها وقتی تشکیل می شوند که تمام سرمایه­ی نقدی آنها تأدیه و سهم الشرکه غیر نقدی نیز تقویم و تسلیم شده باشد(مواد 96، 118 و ماده 185 ناظر به ماده­ی 118 ق.ت).

درباره ی ثبت شرکت با مسئولیت محدود و تضامنی بیشتر بدانید.

1-3. شرکت های مختلط سهامی و غیر سهامی

تشکیل شکرت مختلط سهامی با رعایت مواد مذکور در ماده­ی 176 قانون تجارت که ناظر بر تعهد تمام سرمایه­ی شرکت و پرداخت یک سوم آن و تقسیم سرمایه­ی شرکای سهام دار به سهم صورت می گیرد.

وانگهی، به دلیل ابهام مواد قانونی در خصوص زمان دقیق تشکیل شرکت مختلط غیر سهامی، بهتر است با وحدت ملاک از مقررات مربوط به تشکیل شرکت های با مسئولیت محدود و تضامنی، مقررات مربوط به تشکیل این شرکت ها را هم به شرکت یاد شده تسری دهیم.

1-4. تشکیل شرکت تعاونی

یکی از حقوق دانان ایجاد شرکت تعاونی را تابع مقررات حاکم بر تشکیل شرکتی دانسته است که قالب شرکت تعاونی را تشکیل می دهد؛ برای مثال، اگر شرکت تعاونی قالب شرکت سهامی را انتخاب کرده باشد، تشکیل آن تابع مقررات این شرکت خواهد بود و قس علی هذا.

در زمینه ی ثبت شرکت تعاونی بیشتر مطالعه نمایید.

این در حالی است که قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب 1370 در خصوص زمان تشکیل شرکت تعاونی مقررات خاص دارد و با وجود این مقررات، وحدت ملاک گرفتن از مقررات سایر شرکت ها صحیح به نظر نمی رسد. به موجب ماده­ی 21 این قانون:

«هر تعاونی وقتی ثبت و تشکیل می شود که حداقل یک سوم سرمایه آن تأدیه و در صورتی که به صورت نقدی و جنسی باشد تقویم و تسلیم شده باشد».

همچنین، برابر تبصره ماده­ی 51 همین قانون:

« اولین هیأت مدیره پس از اعلام قبولی مکلفند با انجام تشریفات مقرر نسبت به ثبت تعاونی اقدام نمایند».

علاوه بر استناد به مقررات فوق، طرفداران نظریه­ی تشکیل عمومی شرکت به عنوان معیار زمان تحقق شخصیت حقوقی شرکت به دلایل دیگری هم استناد می کنند که عمده ترین آنها به شرح زیر است:

یکی استناد به مفهوم مخالف ماده­ی 584 قانون تجارت: توضیح این که در این ماده قانونگذار مؤسسات و تشکیلات دولتی و بلدی را به محض ایجاد و بدون احتیاج به ثبت دارای شخصیت حقوقی دانسته است، اما با وجود این که در مقام بیان بوده در ماده­ی قبل (583) به لزوم ثبت برای ایجاد شخصیت حقوقی شرکت های تجاری اشاره ای نکرده است.

ضمانت اجرای ثبت نکردن شرکت بطلان شرکت نیست تا گفته شود شرکت قبل از ثبت فاقد شخصیت حقوقی است، در ماده­ی 2 قانون ثبت شرکت ها برای عدم ثبت تنها جریمه و انحلال پیش بینی شده است.

به موجب ماده­ی 150 قانون تجارت:

«در مورد تعهداتی که شریک مختلط غیر سهامی ممکن است قبل از ثبت شرکت کرده باشد شریک با مسئولیت محدود در مقابل اشخاص ثالث در حکم شریک ضامن خواهد بود مگر ثابت نماید که اشخاص مزبور از محدود بودن مسئولیت او اطلاع داشته اند».

ثبت شرکتها
سرعت و دقت بالا
موسسه حقوقی پایش
پایین‌ترین‌ کارمزد و هزینه
ثبت برند
همه جا در دسترس و پاسخگو

آخرین اخبار

  • 20 فروردین
    اصلاح ماده 4 آیین نامه اجرایی 13

    مبنی بر حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تامین نیازهای کشور و تقویت آنها در امر صادرات

  • 21 فروردین
    سامانه چت آنلاین

    راه اندازی سامانه چت آنلاین مجموعه حقوقی پایش در جهت راحتی مشتریان محترم

آخرین نظرات کاربران

  • امیر اسلامی نیا

    باسلام و احترام. ممنونم از مجموعه حقوقی پایش بخاطر ثبت برند اینجانب و برخورد و پیگیری پرسنل 

  • نوید بهروزی

    باید گفت یکی از بهترین مجموعه های ثبت شرکت، مجموعه ثبتی پایش هست.