لزوم ثبت شرکت

امروزه شرکت­های تجاری نقش بسزایی در اقتصاد کشورها دارند؛ به نحوی که بخش زیادی از ثروت دنیا توسط این شرکت­ها تولید می شود و سهام شرکت های تجاری قسمت عمده­ ی ثروت افراد را تشکیل می دهد. در کنار اهمیت کیفی شرکت­های تجاری، رشد کمی آنها و پیوند شان با منافع عمومی، قانونگذار را به شکل گرایی در این حوزه سوق داده است.

در گذشته روابط عادی و تجاری افراد عمدتاً در قالب­های ساده شرکت مدنی و براساس اصل حاکمیت اراده صورت می­گرفت، اما تحولات اقتصادی و اجتماعی یکی دو قرن اخیر و تغییر چهره زندگی بشر، نیاز به پیدایش قواعد و نهادهای حقوقی جدیدی را برای تنظیم این روابط به وجود آورده که از جمله مهمترین آنها لزوم ثبت وقایع مربوط به اشخاص حقیقی و ثبت اسناد و املاک و مشخصاً لزوم ثبت اشخاص حقوقی، از جمله شرکت­های تجاری، است. کشورهای صنعتی، از جمله فرانسه و انگلستان در زمینه ایجاد و رونق نظام­های ثبتی از جمله ثبت شرکت­ها پیشگام بوده­اند.

علاوه بر این که ایجاد شخصیت حقوقی شرکت تجاری در بسیاری از کشورها از جمله فرانسه و انگلستان منوط به ثبت آن است، این نهاد در تخصیص ممیزات شرکت مانند نام، اقامتگاه، تابعیت و شماره­­ی شناسایی نقش اصلی را بر عهده دارد.

موسسه حقوقی پایش مجری انحصاری ثبت شرکت در ایران

وانگهی در تمام تغییرات بعدی شرکت مانند ایجاد شعبه، تغییر ممیزات اساسی شرکت، تغییر اساسنامه، تغییر مدیران و بازرس یا بازرسان، نام و مشخصات و اختیارات مدیر عامل افزایش یا کاهش سرمایه شرکت، نقل و انتقال سهام، تبدیل سهام، توقیف سهام، ادغام شرکت، تبدیل و تجزیه آن و در نهایت انحلال، ابطال و تصفیه­ی شرکت سایه­ی ثبت بر آن همچنان باقی است.

شناخت حقوق شرکت های تجاری بدون شناخت رژیم ثبتی حاکم بر آن ممکن نیست. جلوگیری از فرصت طلبی مدیران و تضییع حقوق سهامداران ، بویژه سهامداران اقلیت و سایر ذینفعان شرکت و حمایت از حقوق اشخاص ثالث از جمله طلب کاران شرکت و در نهایت تأمین منافع عمومی و کاهش جرایم تنها بخشی از کارکردهای ماهوی ثبت شرکت­ها است

. وانگهی، امروزه یکی از شاخص­های اصلی تسهیل و رونق کسب و کار در حقوق کشورها مدت زمان ثبت شرکت و کاستن از شکل گرایی حاکم بر آن است. از این رو همواره دو هدف اصلی در زمینۀ ثبت شرکت ها با هم در تعارضند:

نخست ایجاد امنیت حقوقی برای ذینفعان شرکت و جامعه و دوم تشویق افراد به سرمایه گذاری و ایجاد بنگاه­های اقتصادی و رونق کسب و کار. به دست آوردن نقطه ایجاد تعادل بین این دو هدف از اهمیت اساسی برخوردار است؛ بویژه در حقوق ایران که در حال گذر از اقتصاد دولتی به اقتصاد مبتنی بر بازار و اجرای سیاست خصوصی سازی و خارج شدن از رکورد تورمی است، این امر اهمیت مضاعف پیدا می کند.

از آنجا که ثبت شرکت­های تجاری زیر مجموعه­ی ثبت اسناد به طور کلی است، پیشینه­ ی آن را در حقوق ایران باید در قوانین مربوط به ثبت اسناد جستجو کرد. نخستین قانونی که به ثبت اختیاری اسناد اشاره کرده است، قانون سال 1290 هجری شمسی است. مهمترین قوانینی که در حال حاضر در این زمینه اعتبار دارند عبارتند از:

قانون ثبت شرکت­ها مصوب خرداد 1310، قانون ثبت اسناد و املاک مصوب 26/12/1310، قانون تجارت مصوب 13/2/1311 و لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 24/12/1347. برابر مواد 1 و 2 قانون ثبت شرکت­ها مصوب 1310 و مادۀ 195 قانون تجارت مصوب 1311 و مادۀ 9 لایحه اصلاحی قسمتی از قانون تجارت مصوب 1347 ثبت شرکت­های ایرانی و شعب و نمایندگی شرکت­های خارجی در ایران الزامی است.

لزوم ثبت شرکت

در قانون مدنی راجع به لزوم ثبت شرکت­ های مدنی مطلبی نیامده است و در فقه نیز چنین سابقه ای وجود ندارد. مقررات مربوط به ثبت شرکت­ها در حقوق ایران بسیار قدیمی است و در موارد زیادی مبهم، ناقص، ساکت و متعارض است. از تصویب قوانین اصلی این حوزه بیش از 80 سال می­گذرد و در این فاصله زمانی اصلاحات لازم در آنها انجام نشده است. تصویب لایحه تجارت 1391 که در حال حاضر در مجمع تشخیص مصلحت نظام در دست بررسی است، می تواند بخشی از این خلأها را پر کند.

پرسش اصلی که سعی می شود در این کتاب به آن پاسخ داده شود این است که ثبت در مراحل سه گانه ایجاد، فعالیت و پایان شرکت تجاری چه نقش و آثاری دارد؟ در کنار این پرسش اصلی، سؤالات فرعی دیگری نیز مطرح است؛

از جمله:

  • اساساً چه نیازی به ثبت شرکت تجاری و تغییرات آن وجود دارد؟
  • رژیم حقوقی حاکم بر ثبت شرکت­های تجاری و تغییرات آن در حقوق ایران چه شباهت ها و تفاوت هایی با حقوق فرانسه و انگلستان دارد؟
  • کاستی­های حقوق ایران در مقایسه با حقوق فرانسه و انگلستان چیست و برای رفع آنها چه پیشنهادهایی می توان ارایه داد؟
  • آیا عملکرد مراجع ثبت شرکت ها تنها اعلامی است یا این که می توان برای آن نقش نظارتی هم قائل شد؟
  • از لحاظ ثبت چه تفاوتی بین انواع شرکت های تجاری وجود دارد؟
  • چه رابطه­ای بین تشریفات مربوط به ثبت شرکت­ها و رونق کسب و کار وجود دارد؟

فرضیه­ هایی که این تحقیق بر آن استوار است عبارتند از:

  1. ایجاد شرکت تجاری، تغییرات مربوط به دوره­ی فعالیت و پایان آن منوط به ثبت است و بر این امر ضمانت اجراهایی مترتب است.
  2. الزامات مربوط به ثبت شرکت های تجاری در پی برآورده ساختن همزمان منافع خصوصی و منافع اجتماعی است.
  3. اهداف فوق تنها در صورتی برآورده می شود که تحقق شخصیت حقوقی شرکت منوط به ثبت آن گردد.
  4. ممیزات اساسی شرکت مانند نام، تابعیت و اقامتگاه به ثبت گره خورده است.
  5. ثبت بعضی از انواع شرکت های تجاری تابع قواعد خاصی است.
  6. رژیم حقوقی حاکم بر ثبت شرکت های تجاری در حقوق ایران دارای کاستی­هایی است و لازم است اصلاحات در این زمینه انجام شود.
  7. ثبت شرکت­ها چنانچه عاری از مقررات دست و پا گیر و تشریفات زائد باشد، رونق کسب و کار و افزایش سرمایه گذاری را در پی دارد.

بدیهی است در درجه اول هدف هر پژوهش افزایش دانش و اطلاعات محقق در خصوص موضوع مورد مطالعه است. اما منظور از هدف در اینجا این آرمان کلی و عمومی نیست، بلکه مد نظر، هدف غایی و نهایی است که پژوهشگر از انجام تحقیق دنبال می کند و در عمل مورد استفاده قرار می گیرد.

از این دیدگاه اهداف این مقاله را به شرح زیر می توان خلاصه کرد:

  1. تعیین کاستی های قوانین و مقررات و ارایه پیشنهادهای لازم بری اصلاح آن؛
  2. ارایه­ی تفسیر مناسب از قوانین و پیشنهاد ایجاد رویه­های منطقی بر اساس آن؛
  3. استفاده از نتایج حاصل از مطالعه تطبیقی برای ایجاد تحول در نظام حقوقی ایران؛
  4. غنی سازی ادبیات حقوقی در حوزه مورد مطالعه و فراهم کردن منبعی حاوی اطلاعات نظری و کاربردی برای حقوق دانان، متقاضیان ثبت شرکت­های و سایر علاقمندان؛
  5. طرح مطلب و کمک به ایجاد انگیزه جهت انجام تحقیقات بیشتر در این حوزه.
ثبت شرکتها
سرعت و دقت بالا
موسسه حقوقی پایش
پایین‌ترین‌ کارمزد و هزینه
ثبت برند
همه جا در دسترس و پاسخگو

آخرین اخبار

  • 20 فروردین
    اصلاح ماده 4 آیین نامه اجرایی 13

    مبنی بر حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تامین نیازهای کشور و تقویت آنها در امر صادرات

  • 21 فروردین
    سامانه چت آنلاین

    راه اندازی سامانه چت آنلاین مجموعه حقوقی پایش در جهت راحتی مشتریان محترم

آخرین نظرات کاربران

  • امیر اسلامی نیا

    باسلام و احترام. ممنونم از مجموعه حقوقی پایش بخاطر ثبت برند اینجانب و برخورد و پیگیری پرسنل 

  • نوید بهروزی

    باید گفت یکی از بهترین مجموعه های ثبت شرکت، مجموعه ثبتی پایش هست.