انتخاب اعضا هیئت مدیره

یکی از مباحث مهم در شرکت های تجاری و موسسات غیر تجاری انتخاب اعضاء هیئت مدیره آنها است. اعضاء هیئت مدیره شرکت در واقع رکن اصلی و اساسی در تصمیم گیری های مهم شرکت است و شرایط قانونی برای انتخاب آنها در قانون تعریف شده است که ما در این مقاله به تفصیل ، در خصوص انتخاب اعضاء هیئت مدیره شرکت های تجاری و موسسات غیر تجاری خواهیم پرداخت.

هیئت مدیره در قانون تجارت به تکرار مدیران شرکت عنوان شدن رکن اداره کننده هر شخصیت حقوقی میباشد ک از اعضاء اصلی و علی البدل  تشکیل می شوند. و تعداد آنها در اساسنامه شرکت مشخص میشود اما هر شخصیت حقوقی باید از تعداد اعضاء هیئت مدیره که در قانون تجارت برای آنها تعریف شده تشکیل شود ،مثلا در شرکت های سهامی عام تعداد اعضاء هیئت مدیره نباید از پنج نفر کمتر باشد حتی در برخی شرکت ها هیئت مدیره برای مدت مشخصی انتخاب می شوند و اعضاء شرکت نمی توانند برخلاف این قوانین توافق کنند.

هر شرکت از مدیرانی تشکیل می شود، انتخاب اعضاء هیئت مدیره شامل سمت های : رئیس هیئت مدیره نایب رئیس هیئت مدیره و اعضاء هیئت مدیره که همه انها از سهام داران شرکت انتخاب میشوند در شرکت های سهامی خاص اعضاء هیئت مدیره نباید از دونفر کمتر باشند.

 

انتخاب اعضا هیات مدیره

 

انتخاب اعضاء هیئت مدیره و مدت مدیریت

اولین هیئت مدیره در شرکت توسط مجمع عمومی موسسین انتخاب می شود، در شرکت های سهامی خاص تشکیل مجمع عمومی موسسین الزامی نیست از این رو اگر مجمع عمومی موسسین در شرکت سهامی خاص تشکیل نشود اولین هیئت مدیره توسط سهامداران انتخاب می شود اما در سایر موارد انتخاب اعضاء هیئت مدیره از وظایف مجمع عمومی عادی می باشد، انتخاب اعضاء هیئت مدیره با اکثریت نسبی می باش و در و در  مجمع عمومی باید از بین صاحبان سهام این اعضاء انتخاب شود، در مجمع عمومی موسسین نیز از خریداران سهام هیئت مدیره شرکت با همان اکثریت نسبی انتخاب می شوند.

برای انتخاب اعضاء هیئت مدیره هر عضو به تعداد سهامی که دارد حق رای دارد و می تواند تمام آراء را به یک نفر بدهد یا ما بین همه اعضاء تقسیم نماید، مدت مدیریت اعضاء هیئت مدیره در اساسنامه شرکت ذکر می شود اما در برخی شرکت ها مانند شرکت های سهامی مدت مدیریت اعضاء هیئت مدیره نباید از دو سال بیشتر شود، اما در برخی دیگر از شرکت ها مانند شرکت های با مسئولیت محدود مدتی برای اعضاء هیئت مدیره ذکر نشده از این رو ممکن است خود موسسین مدتی برای آن تعیین کنند و یا تا زمانی که مجمع عمومی عادی برای انتخاب اعضاء هیئت مدیره تشکیل نشده در سمت خود باقی بمانند، در شرکت های سهامی بعد از دو سال تا زمانی که مجمع عمومی عادی برای انتخاب مجدد اعضاء تشکیل نشود، مسئولیت اعضاء باقی است.

انتخاب مجدد اعضاء هیئت مدیره

در قانون تجارت ممنوعیتی جهت انتخاب مجدد مدیران تعریف نشده است از این رو اعضاء اصلی و علی البدل هیئت مدیره می توانند به کرات به عنوان مدیران شرکت انتخاب شوند، در واقع اگر هیئت مدیره توانسته باشند رضایت سهامداران را در مدت مدیریت خود جلب کنند و خود نیز مجدداً داوطلب برای انتخاب اعضاء هیئت مدیره باشند می توانند به عنوان مجدداً در سمت خود انتخاب شوند، البته لازم به ذکر است که نباید از ممنوعیت های قانونی مانند محرومیت از تصدی بر اساس حکم قطعی دادگاه برخوردار باشند، بنابراین بر این اساس می توان انتخاب اعضاء هیئت مدیره به دفعات متعدد بلا مانع دانست هر چند که ممکن است دارای تبعاتی باشد و برخی از افراد به مدیران مادام العمر شرکت تبدیل شوند.

وظایف و اختیارات اعضاء هیئت مدیره

هیئت مدیره شرکت باید حداقل دارای یک رئیس هیئت مدیره و یک نائب رئیس هیئت مدیره باشد، از جمله وظایفی که بر عهده رئیس هیئت مدیره است، دعوت و اداره جلسات هیئت مدیره و مجمع عمومی شرکت در مواقعی که هیئت مدیره موظف به دعوت مجمع باشد مانند اینکه 4 ماه از مهلت تشکیل مجمع عمومی برای تصویب ترازنامه سالانه گذشته باشد. در این شرایط هیئت مدیره موظف به دعوت از مجمع می باشد، در نبود رئیس هیئت مدیره برای انجام تکالیف و وظایف مدیریتی وی این امر به عهده نائب رئیس هیئت مدیره می باشد.

اگر بخواهیم کمی  تخصصی تر به آن بپردازیم به استناد ماده 118 لایحه اصلاحی قانون تجارت در خصوص اختیارات هیئت مدیره به غیر از مواردی که به حکم قانون در صلاحیت مجامع عمومی است، مدیران شرکت برای اداره امور شرکت دارای کلسه اختیارات لازم هستند به شرط آنکه تصمیمات و اقدامات آنها در حدود موضوع فعالیت شرکت باشد، بنابراین دو نکته ای که باید در خصوص اختیارات مدیران بدانید این است که اولاً از مواردی که در صلاحیت مجامع عمومی است نباشد، ثانیاً از حدود وظایف شرکت خارج نباشد.

نکته: اگر در اساسنامه شرکت وظایف و اختیارات مدیران شرکت محدود شده باشد این امر تنها در خصوص روابط هیئت مدیره به همراه صاحبان سهام معتبر است و در خصوص اشخاص ثالث هیچ گونه ملاک اعتباری نخواهد داشت.

 

اعضا هیات مدیره

 

 نحوه تعیین و عزل رئیس و نائب رئیس هیئت مدیره:

برای انتخاب اعضاء هیئت مدیره این اعضاء پس از انتخاب شدن باید قبول سمت کنند، قبول سمت کتبی حاکی از این امر است که اعضاء هیئت مدیره شرکت با علم به وظایف و مسئولیت های هیئت مدیره این سمت را پذیرفته اند، هر اقدامی که مدیران در برابر اشخاص ثالث داشته باشند نافذ و صحیح است و نمی توانند به علت عدم انجام تشریفات قانونی اقدامات خود را غیر معتبر کنند. هر زمانی که مجمع عمومی عادی برای انتخاب اعضاء هیئت مدیره ایجاد شود باید صورت جلسه ای بر این مبنا تظیم و به اداره ثبت شرکت ها ارسال شود.

بر اساس ماده 119 لایحه اصلاحی قانون تجارت، هیئت مدیره در اولین جلسه ای که با اعضاء هیئت مدیره دارند باید در بین اشخاص حقیقی یک نفر را به عنوان رئیس و یک نفر را به عنوان نائب رئیس انتخاب کنند، مدت ریاست رئیس هیئت مدیره و نائب رئیس هیئت مدیره نمی تواند از مدت عضویت هیئت مدیره آنها بیشتر باشد.

هیئت مدیره  هم کلا و هم بعضا قابل عزل هستند، عزل هیئت مدیره چه کلاً باشد و یا برای تعدادی از آنها باشد چه در مواردی که توسط مجمع عمومی موسسین انتخاب شده اند و چه در مواردی که توسط مجمع عمومی عادی انتخاب شده باشند با مجمع عمومی عادی می باشد. هر چند جدا از عزل توسط مجمع عمومی عادی در برخی موارد نیز عزل اعضاء هیئت مدیره به حکم دادگاه می باشد، در مواردی که به موجب قانون تصدی برخی از اعضاء در سمت هیئت مدیره ممنوع است عزل آنها می تواند به حکم دادگاه باشد، یعنی ممکن است شخصی که دارای ممنوعیت قانونی برای سمت اعضاء هیئت مدیره است به عنوان عضو انتخاب شود و یا ممکن است پس از تصدی به عنوان هیئت مدیره دچار ممنوعیت های قانونی شود هر ذی نفع می تواند با مراجعه به دادگاه حکم عزل آن را دریافت کند.

نکته ای که باید بدانید این است اگر در بین اعضاء هیئت مدیره شرکت شخص حقوقی نیز وجود داشته باشد، نماینده شخص حقوقی که باید شخص حقیقی باشد می تواند به نمایندگی شخص حقوقی اعضاء هیئت مدیره باشد همان طور که گفتیم برای انتخاب رئیس و نائب رئیس هیئت مدیره باید از بین اشخاص حقیقی این امر صورت گیرد می توان گفت نماینده شخص حقوقی نیز می تواند به عنوان رئیس و نائب رئیس انتخاب شود، اما از آنجایی که شخص حقوقی هر زمان بخواهد می تواند نماینده خود را عزل و شخص دیگری را به عنوان نماینده انتخاب نماید دیگر نمی توان نماینده جدید را در سمت نماینده قبلی با همان انتخب قبلی به عنوان رئیس و یا نائب رئیس هیئت مدیره انتخاب کرد.

اشخاص ممنوع برای انتخاب هیئت مدیره

به موجب مواد 111و 126 لایحه اصلاحی قانون تجارت اشخاص زیر از عضویت در هیئت مدیره ممنوع هستند.

  • محجورین و کسانی که در حکم محجور هستند مانند افراد ورشکسته نمی توانند به عنوان هیئت مدیره شرکت انتخاب شوند.
  • اشخاصی که مرتکب جرائم کیفری مانند کلاهبرداری، خیانت در امانت، و یا جرائمی که در حکم کلاهبرداری و یا خیانت در امانت می باشند و از این رو دارای محرومیت در حقوق اجتماعی هستند ممنوع از تصدی در هیئت مدیره هستند لازم به ذکر است این افراد اگر به علم به ممنوعیت قانونی قبول سمت نمایند باید بدانند که این امر برای آنها مجازات کیفری به دنبال خواهد داشت.
  • اگر شخص در همان شرکت دارای سمت بازرس است نمی تواند به عنوان هیئت مدیره همان شرکت نیز انتخاب شود.
  • اشخاصی که جزء اصل 141 قانون اساسی هستند نمی توانند به عنوان اعضاء هیئت مدیره انتخاب شوند، به موجب اصلل 141 قانون اساسی، رئیس جمهور، معاونان رئیس جمهور، وزیران و کارمندان دولت، نمی توانند به عنوان  ریاست و مدیر عامل و یا عضورت در هیئت مدیره انواع شرکت های خصوصی به جز موسسات و تعاونی اداره های انتخاب شوند.
بقاء و دوام مسئولیت اعضاء هیئت مدیره پس از انقضاء مدت

به استناد ماده 126 لایحه اصلاحی قانون تجارت، در صورتی که مدت مأمویت اعضاء هیئت مدیره تمام شده باشد و هیئت مدیره جدید شرکت انتخاب نشده باشند کماکان هیئت مدیره سابق مسئولیت اداره امور شرکت را دارند، شرکت باید هم ززمان با انقضاء هیئت مدیره قبلی هیئت مدیره جدید را انتخاب نماید اما در مواردی که چنین حالتی حاصل نشود، برای عدم اخلال در امور شرکت و خالی نماندن سمت مدیران قانون هیئت مدیره قبلی را تا انتخاب هیئت مدیره جدید مسئول امور اداره شرکت می داند.

استعفاء اعضاء هیئت مدیره

سوالی که در این زمینه مطرح است این است که آیا هیئت مدیره پس از استعفاء جمعی یا فردی نیز مسئول امور شرکت تا انتخاب اعضاء جدید هستند و یا نه به محض استعفاء مسئولیت از گردن آنها ساقط می شود در این خصوص قانون ساکت است ولی با توجه به اینکه علت دوام تصدی هیئت مدیره بعد از انقضاء مدت مدیریت عدم توقف امور اداره شرکت است و در صورت استعفا جمعی نیز چنین حالتی رخ می دهد می توان گفت پس از استعفاء هیئت مدیره به صورت جمعی تا انتخاب اعضاء هیئت مدیره جدید کما کان هیئت مدیره قبلی مسئولیت اداره امور شرکت را دارند، اما در موردی که استعفاء فردی است در حالتی که با استعفاء فرد تعداد اعضاء هیئت مدیره از حداقل قانونی کمتر نشود به محض استعفاء مسئولیت منتفی است اما در موردی که با استعفاء فردی تعداد اعضاء هیئت مدیره از حداقل قانونی کمتر شود در صورتی که اعضاء علی البدل انتخاب نشده باشد و یا تعداد آنها برای تصدی محل های خالی هیئت مدیره کافی نباشد، سایر مدیران موظف هستند بلافاصله مجمع عمومی عادی را برای انتخاب هیئت مدیره جدید دعوت کنند.

جمعی بودن وظایف و اختیارات اعضاء هیئت مدیره

هیئت مدیره برای اعمال اختیارارت و انجام وظایف مدیریتی باید به صورت جمعی اداره امور شرکت را انجام دهند، به طور کلی قانون اختیارات و وظایف را برای هیئت مدیره تعیین کرده است نه برای اعضاء آن، لذا باید در این خصوص جلسه رسمی هیئت مدیره تشکیل شود تا در خصوص تصمیمات مربوط بحث و گفت وگو صورت پذیرد و تصمیم اتخاذ شده باید با آراء اکثریت مطلق حاضر در جلسه انجام شود، بنابراین باید صورت جلسه هیئت مدیره برای تصمیمات اخذ شده تنظیم شود و به امضاء اعضاء حاضر در جلسه برسد.

لازم به ذکر است که هیچ یک از اعضاء هیئت مدیره نمی توانند از اختیارات قانونی هیئت مدیره به صورت فردی استفاده کنند، و یا به صورت فردی اقدام به انجام عملی کنند که از جمله وظایف هیئت مدیره شرکت است مگر اینکه به موجب قانون چنین اجازه ای صادر شده باشد و یا هیئت مدیره در مواردی برای انجام امور مشخصی اختیارات خود را به یکی از اعضاء تنفیذ کنند.

مراحل تنظیم و ثبت صورت جلسه انتخاب اعضاء هیئت مدیره

ابتدا باید مجمع عمومی عادی به طور فوق العاده برای انتخاب اعضاء هیئت مدیره تنظیم شود در جلسه مربوطه نیز صورت جلسه ای تنظیم می گردد، در صورت جلسه مجمع عمومی عادی به طور فوق العاده نام شرکت به همراه تاریخ و ساعت جلسه قید می شود و اطلاعات اعضاء حاضر در جلسه به همراه سمت هایی آنها و میزان سهامی که دارند مشخص می شود، اضعاء انتخابی نیز معرفی تعیین می شود، کته لازم و ضروری این است که اعضاء هیئت مدیره نباید کمتر از حداقل قانونی باشند که در برخی شرکت ها حداقل وجود دو عضو هیئت مدیره لازم است و در برخی نیز حداقل 5 عضو هیئت مدیره لازم است مانند شرکت های سهامی خاص و برخی شرکت ها نیز مانند شرکت های تعاونی حداقل باید از 7 عضو هیئت مدیره تشکیل شوند، سپس صورت جلسه مربوطه باید به امضاء اعضاء برسد و خود هیئت مدیره نیز باید جلسه هیئت مدیره تشکیل دهند و تعیین سمت هیئت مدیره را در صورت جلسه هیئت مدیره انجام دهند.  

در قدم بعد اطلاعات به ترتیب تاریخ و ساعت انتخاب اعضاء هیئت مدیره و مدیران شرکت باید در سامانه ثبت شرکت ها در قسمت تغییرات شرکت وارد شود پس از طی مراحل سامانه ای نوبت به تکمیل مدارک و پست صورت جلسه به اداره ثبت شرکت ها می باشد ، پی از طی این مرحله در حدود بین یک تا دو هفته پس از بررسی کارشناسان اداره ثبت شرکت و فراهم بودن تمامی شرایط قانونی ، پیشنویس آگهی تغییرات انتخاب اعضاء هیئت مدیره در سامانه ثبت شرکت ها با کد پیگیری ارسال می شود که می توانید به سامانه مراجعه کرده و با دریافت پرینت نسخه آگهی پیشنویس اقدام به پرداخت روزنامه رسمی و کثیرالانتشار نمایید.

برای پرداخت روزنامه تغییرات اعضاء هیئت مدیره می توانید به سامانه روزنامه رسمی کشور و کثیرالانتشار مراجعه کرده و با استفاده شماره مکانیزه آگهی اقدام به پرداخت هزینه روزنامه رسمی خود کنید.

مدارک لازم برای انتخاب اعضاء هیئت مدیره:

  • شناسنامه و کارت ملی همه اعضاء هیئت مدیره
  • ارائه دو نسخه از صورت جلسه اعضاء هیئت مدیره
  • ارائه قبول سمت کنتبی اعضاء هیئت مدیره
  • ارائه نسخه آگهی تأسیس شرکت
  • در صورت داشتن تغییرات ارائه نسخه آگهی آخرین تغییرات شرکت

جلسات هیئت مدیره

دعوت هیئت مدیره و ریاست جلسات آن به عهده رئیس هیئت مدیره می باشد و در صورت عدم حضور ایشان این وظیفه بر عهده نائب رئیس هیئت مدیره است، برای رسمیت جلسات هیئت مدیره حضور بیش از نصف اعضاء هیئت مدیره الزامی است، تصمیماتی که در جلسه رسمی اتخاذ می شود باید با آراء اکثریت مطلق حاضران در جلسه باشد مگر اینکه در اساسنامه شرکت ترتیب دیگری پیش بینی شده باشد، چگونگی دعوت هیئت مدیره و تشکیل جلسات آن در اساسنامه شرکت پیش بینی می شود، اما به طور کلی عده ای از اعضاء هیئت مدیره که باید حداقل یک سوم اعضاء هیئت مدیره باشند می توانند با دستور جلسه هیئت مدیره را دعوت نمایند به شرط اینکه از آخرین جلسه هیئت مدیره حداقل یک ماه گذشته باشد.

برای هر کدام از جلسات هیئت مدیره باید صورت جلسه ای تنطیم شود، صورت جلسه مربوطه باید به امضاء اکثریت حاضر در جلسه برسد، ذکر نام مدیران حضر و یا غایب در جلسه در هر کدام از صورت جلسات هیئت مدیره باید ذکر شود، علاوه بر این صورت جلسه هیئت مدیره باید دارای تاریخ باشد و تمامی مذکرات و تصمیمات اخذ شده در جلسه باید در صورت جلسه آورده شود، همچنین باید نظر مدیران حاضر که با تمام یا بخشی از تصمیمات جلسه مخالف بودن در صورت جلسه هیئت مدیره ذکر شود زیرا در صورت پیش آمدن مشکلی در این خصوص می تواند به استناد این امر خود را از مسئولیت مجزا کنند.

وثیقه های اعضاء هیئت مدیره

برای اینکه از خسارات احتمالی تصمیمات هیئت مدیره به موجب قصور آنها به صورت فردی یا گروهی جلو گیری شود اولاً هر یک از آنها باید تعد اد سهامی را که در اساسنامه شرکت مقرر شده برخوردار باشند، ثانیاً تعداد سهام آنها نباید از تعداد سهام مقرر در اساسنامه برای رای دادن در مجامع عمومی شرکت لازم است کمتر باشد، ثالثاً باید دارای سهام با نام باشند، رابعاً این سهام قابل انتقال نیست و تا زمانی که عضو هیئت مدیره مفاصا حساب دوره تصدی خود را ارائه ندهد این سهام به عنوان وثیقه شرکت در  صندوق شرکت باقی خواهد ماند.

منظور از مفاصا حساب تصویب ترازنامه حساب سود و زیان مالی شرکت در مجمع عمومی عادی بهد از اتمام سال مالی می باشد ، به محض تصویب این ترازنامه ، مفاصا حساب هیدت مدیره برای همان سال مالی انجام می شود و ئدر صورت اتتمام تاریخ تصدی و یا سلب سمت، سهام ایشان از قید وثیقه آزاد می شود.

دریافتی های اعضاء هیئت مدیره

اعضاء هیئت مدیره شرکت ممکن است موظف باشند یعنی دارای حقوق باشند و یا ممکن است غیر موظف باشند، مجمع عمومی عادی تعیین کننده حقوق و مزایای اعضاء موظف می باشد، در خصوص اعضاء غیر موظف نیز مجمع عمومی عادی با توجه به ساعات حضور ایشان در جلسه مبلغی را به عنوان حق حضور در جلسات به طور مقطوع تصویب کند، این مبلغ با توجه به تعداد ساعات و حضورر اعضاء در جلسه هیئت مدیره تعیین می شود، علاوه بر این ممکن است در اساسنامه شرکت پیش بینی شودمجمع عمومی نسبت معینی از سود سالانه شرکت را به عنوان پاداش به اعضاء هیئت مدیره اعم از موظف یا غیر موظف پرداخت نماید.

از اینکه با ما در این مقاله همراه بودید کمال تشکر را داریم، آنچه که در خصوص انتخاب اعضاء هیئت مدیره و وظایف و اختیارات و نکات مربوط به انتخاب آنها الزامی بود را در این مقاله مطالعه کردید، توجه داشته باشید برای انتخاب اعضاء هیئت مدیره شرکت توسط مجمع عمومی عادی باید صورت جلسه ای در این زمینه تنظیم شود و علاوه بر آن برای انتخاب رئیس و نائب رئیس هیئت مدیره شرکت نیز باید صورت جلسه هیئت مدیره تنظیم شود و هر دو این ها باید در اداره ثبت شرکت ها به ثبت برسد تا ملاک اعتبار قرار گیرد، در صورتی که انتخاب اعضاء هیئت مدیره انجام شود اما به ثبت نرسد، اعضاء هیئت مدیره نمی توانند به موجب عدم انجام تشریفات قانونی در برابر اشخاص ثالث استناد کنند و باید حتماً در صورت انتخاب نسخه ای را صورت جلسه را به اداره ثبت شرکت ها ارسال نمایند. در صورت داشتن هر سوالی در زمینه انتخاب اعضاء هیئت مدیره می توانید با کارشناسان مجموعه حقوقی پایش تماس بگیرید.

فرم ارسال نظر

پاسخ دادن به :

با تشکر از ارسال نظر شما . پس از تایید انتشار خواهد یافت .
در فرم پر شده خطاهایی وجود دارد. لطفا آنها را بررسی کنید.
اعتبارسنجی فرم موفق بود!
ثبت شرکتها
سرعت و دقت بالا
موسسه حقوقی پایش
پایین‌ترین‌ کارمزد و هزینه
ثبت برند
همه جا در دسترس و پاسخگو

آخرین اخبار

  • 20 فروردین
    اصلاح ماده 4 آیین نامه اجرایی 13

    مبنی بر حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تامین نیازهای کشور و تقویت آنها در امر صادرات

  • 21 فروردین
    سامانه چت آنلاین

    راه اندازی سامانه چت آنلاین مجموعه حقوقی پایش در جهت راحتی مشتریان محترم

آخرین نظرات کاربران

  • امیر اسلامی نیا

    باسلام و احترام. ممنونم از مجموعه حقوقی پایش بخاطر ثبت برند اینجانب و برخورد و پیگیری پرسنل 

  • نوید بهروزی

    باید گفت یکی از بهترین مجموعه های ثبت شرکت، مجموعه ثبتی پایش هست.