معرفی انواع دفاتر تجارتی

به موجب ماده ۶ قانون تجارت، تهیه و تنظیم چهار دفتر زیر الزامی است:

١- دفتر روزنامه؛

۲- دفتر کل؛

٣- دفتر دارایی؛

۴- دفتر کپیه؛

دفاتر دیگری به نام های دفتر صندوق، دفتر انبار و غیره وجود دارد که قانون آنها را الزامی نمی داند. به آنها دفاتر معین می گویند. این گفتار به معرفی هر یک از دفاتر پیش گفته اختصاص دارد.

دفتر روزنامه چیست

ماده ۷ قانون تجارت در مورد دفتر روزنامه مقرر مینماید: «دفتر روزنامه دفتری است که تاجر باید همه روزه مطالبات و دیون و داد و ستد تجارتی و معاملات راجع به اوراق تجارتی (از قبیل خرید و فروش و ظهرنویسی) و به طور کلی جمیع واردات و صادرات تجارتی خود را به هر اسم و رسمی که باشد و وجوهی را که برای مخارج شخصی خود برداشت می کند در آن دفتر ثبت نماید.» در خصوص این ماده چند بیان می شود:

1-منظور از «اسم» عنوان و منظور از «رسم» ترتیب است. مثلا کالایی به عنوان فروش و به ترتیب نقد و اقساط صادر شده، باید همین موضوع در دفتر قید گردد.

2-به موجب این ماده، مطالب زیر در این دفتر ثبت می شوند:

  • مطالبات
  • دیون
  • داد و ستد تجارتی
  • معاملات راجع به اوراق تجارتی اعم از خرید، فروش و ظهرنویسی
  • کلیه واردات و صادرات تجارتی
  • وجوهی که برای هزینه های شخصی برداشت می شود.

3-باید توجه داشت که فقط داد و ستدهای تجارتی در دفتر روزنامه ثبت می شود و معاملاتی که برای نیازمندی های شخصی به عمل می آید، لازم نیست ثبت شوند. ولی وجوهی که برای نیازمندی شخصی برداشت می شوند، باید ثبت گردند.

پیش بینی قانون گذار از این نظر دارای اهمیت است که میزان این مخارج مطابق بندر ماده ۵۴۱ قانون تجارت اماره ورشکستگی به تقصیر را به دست میدهد که آثار آن شدیدتر از ورشکستگی عادی است.

4-عملیات ششگانه بالا باید هر روز ثبت شوند.

5-ضمانت اجرای عدم ثبت روزانه، آن است که سندیت این دفتر در امور تجاری بین تجار از بین می رود و فقط عليه خود تاجر، سندیت خواهد داشت.

بند ۳ ماده ۱۲ آیین نامه مربوط به نوع دفاتر ... مصوب ۱۳۹۴، تاخیر پانزده روزه ای در درج عملیات ششگانه در دفتر روزانه را مجاز شمرده است ولی باید دانست که:

اولا: چون این بخش آیین نامه خلاف صریح ماده ۷ قانون تجارت است و از طرفی مطابق اصل ۱۳۸ قانون اساسی، آیین نامه نمی تواند خلاف قانون باشد، لذا دستور ماده ۷ قانون تجارت به قوت خود باقی است.

ثانية: آیین نامه مزبور، به پیش بینی قانون مالیات مستقیم و برای امور مالیاتی تدوین شده است و دایره شمول آن محدود به موضوعات مذکور بوده و نمی تواند شامل اعتبار دفتر روزنامه که از لحاظ سندیت در قلمرو قانون تجارت و قانون مدنی قرار دارد، بشود.

6-ماده ۳ آیین نامه فوق، در قسمت دوم خود به «اصول حسابداری و عرف متداول دفتر داری» در واقع روش عملی دفتر داری دو طرفه را که امروزه مورد استفاده بنگاه های تجارتی و ثبت معاملات با حجم و تنوع زیاد می باشد، مورد توجه قرار داده است. طبق روش متداول، این دفتر داری دو طرفه، جنبه های دوگانه معاملات در دفتر به ثبت می رسد به عبارت دیگر، هر معامله از لحاظ گیرنده انتفاع (بدهکار) و از لحاظ دهنده انتفاع طلبکار) محسوب می شود ... عملیات مذکور در حساب سرمایه (ستون بستانکار) و حساب خرید (ستون بدهکار) قید میشود.»

7- ماده ۹۲ لایحه جدید قانون تجارت، ثبت روزانه در دفتر روزنامه را الزامی اعلام کرده است: «دفتر روزنامه دفتری است که ... همه روزه و با تمام جزئیات در آن ثبت می شود...»

8-اصلاح ماده ۷ قانون تجارت که تاجر را مکلف می نماید همه روزه کلیه معاملات خود را در دفتر روزنامه ثبت نماید، ضروری می باشد تا تعارضات موجود بین قانون و آیین نامه فوق، از بین رفته و با پیشرفت های موجود در فن حساب داری و دفتر داری هماهنگ باشد. با این وجود متاسفانه در لایحه جدید مجددا ثبت روزانه الزامی اعلام شده است.

9-از تاریخ تصویب قانون ۱۹۵۳ در فرانسه، خلاصه حسابها حداقل یک مرتبه در ماه در دفتر روزنامه به ثبت می رسد و دیگر ثبت همه روزه عملیات بنگاه تجارتی در دفتر مزبور ضروری نمی باشد.

فرم ارسال نظر

پاسخ دادن به :

با تشکر از ارسال نظر شما . پس از تایید انتشار خواهد یافت .
در فرم پر شده خطاهایی وجود دارد. لطفا آنها را بررسی کنید.
اعتبارسنجی فرم موفق بود!
ثبت شرکتها
سرعت و دقت بالا
موسسه حقوقی پایش
پایین‌ترین‌ کارمزد و هزینه
ثبت برند
همه جا در دسترس و پاسخگو

آخرین اخبار

  • 20 فروردین
    اصلاح ماده 4 آیین نامه اجرایی 13

    مبنی بر حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تامین نیازهای کشور و تقویت آنها در امر صادرات

  • 21 فروردین
    سامانه چت آنلاین

    راه اندازی سامانه چت آنلاین مجموعه حقوقی پایش در جهت راحتی مشتریان محترم

آخرین نظرات کاربران

  • امیر اسلامی نیا

    باسلام و احترام. ممنونم از مجموعه حقوقی پایش بخاطر ثبت برند اینجانب و برخورد و پیگیری پرسنل 

  • نوید بهروزی

    باید گفت یکی از بهترین مجموعه های ثبت شرکت، مجموعه ثبتی پایش هست.