انواع علائم تجاری

انواع علائم تجاری به علائم فردی و جمعی تقسیم می شوند. برای ثبت هرکدام باید نکات مربوط به آن را با مشاوره رایگان کارشناسان حقوقی پایش در کم ترین زمان انجام دهید. اگر می خواهید اقدام به ثبت برند و ثبت علامت تجاری کنید. بعد از آشنایی با انواع علائم تجاری مقاله ثبت علامت تجاری را نیز مطالعه نمایید.

انواع علائم تجاری چیست؟

علائم تجاری فردی عبارت از نشان های بازرگانی، صنعتی یا خدماتی هستند. که به یک تاجر، صنعتگر، شرکت تولیدی یا یک شرکت خدماتی یعنی به یک شخص حقیقی یا حقوقی تعلق داشته باشد. ضمن معرفی نوع فعالیت اقتصادی آن شخص، فعالیت وی را از فعالیت اقتصادی سایر اشخاص متمایز سازد، که اعتبار و شهرت آن کاملاً فردی و انحصاری است و به شخص معین تعلق دارد.

علائم تجاری جمعی

علائم دسته جمعی یا غیر فردی، عبارت است از نشان های تجاری هستند که به یک شخص حقیقی یا حقوقی مشخص تعلق ندارد. این گونه نشان ها به مبدأ جغرافیایی خاص مربوط است. یا به کیفیت کالای مشخص که به وسیله گروهی از اشخاص حقیقی یا حقوقی تولید می شود. یا نوع خدمات مشخص که از طریق عده ای از اشخاص حقیقی یا حقوقی ارائه می گردد، تعلق خواهد داشت.

به تعبیر دیگر انواع علائم تجاری جمعی نشانه ای است. که فعالیت اقتصادی و تولید کالا یا ارائه خدمات محل و مبدأ جغرافیایی خاصی را به مصرف کنندگان معرفی می کند. یا این که کیفیت تولید یا ارائه خدمات گروهی از اشخاص حقیقی یا حقوقی را معرفی و از تولید یا ارائه خدمات اشخاص دیگر متمایز می سازد.

به طور مثال محصول پسته دامغان یا فرش کاشان یا کرمان، می تواند دارای علامت جمعی یا عمومی باشد. که غالباً این گونه علایم به یک اتحادیه یا شرکت تعاونی یا شخص حقوقی دیگری از این قبیل، تعلق دارد. این اشخاص اقدام به تقدیم اظهارنامه جهت ثبت علامت، به ادارۀ ثبت مالکیت صنعتی خواهند کرد. مثلاً پسته کاران یا عرضه کنندگان پسته می توانند با عضویت در این گونه اتحادیه ها از آرم و علامت ثبت شده مزبور در ارائه و عرضۀ تولیدات خود بهره مند گردند.

مقررات علامت جمعی

در مادۀ یک قانون ثبت علایم تجارتی واختراعات مصوب اول تیر ماه 1310 راجع به علامت جمعی چنین آمده بود: «ممکن است یک علامت تجارتی برای تشخیص محصول جماعتی از زارعین یا ارباب صنعت یا تجار و یا محصول یک شهر و یا یک ناحیۀ از مملکت اختیار شود.»

ماده مذکور به موجب قانون جدید ثبت اختراعات، طرح ها و علایم تجاری مصوب سال 1386، منسوخ شده است. در بند ب ماده 30 قانون اخیر در خصوص علایم جمعی چنین آمده است: «علامت جمعی یعنی هر نشان قابل رؤیتی که به عنوان علامت جمعی در اظهارنامۀ ثبت معرفی شود. بتواند مبدأ و یا هرگونه خصوصیات دیگر، مانند کیفیت کالا یا خدمات اشخاص حقیقی و حقوقی را که از این نشان، تحت نظارت مالک علامت ثبت شده جمعی، استفاده می کنند، متمایز سازد.»

تعریفی که از انواع علائم تجاری در ماده یک قانون سابق به عمل آمده بود. روشن تر و گویاتر از تعریف مذکور در بند ب قانون اخیر بوده است. اگر چه نقایصی از قبیل عدم توجه به علایم خدماتی و نحوۀ شکل گیری و ثبت اظهارنامه، در قانون قبلی مشاهده می شد. که شاید ناشی از وجود تردید در لزوم حمایت از علایم مربوط به خدمات در بعضی از کشورهای جهان باشد. اختلاف نظر بین حقوق دانان در زمان تصویب قانون سابق ایران وجود دارد.

در فرانسه ماده 1-715 قانون مالکیت فکری و صنعتی علائم یا مارک عمومی یا جمعی، مارک یا علامتی است. که هر شخصی با رعایت ضوابط استعمال مارک، که به وسیلۀ صاحب علامت جمعی مقرر و به ثبت رسیده است. می تواند از آن مارک در فعالیت اقتصادی خود استفاده کند.

علامت یا مارک جمعی تأییدی نیز در همین ماده پیش بینی شده است. به این معنی که اگر محصولات یا خدماتی با علامت جمعی تأییدی ارائه و عرضه گردد، از حیث ماهیت، کیفیت و اوصاف، با ضوابط این علامت انطباق دارد.

قواعد معاهده پاریس

بنا بر این محصولات و فعالیت های خدماتی اگر دارای چنین علامتی باشد. از حیث ماهیت، خصوصیات، اوصاف و کیفیت، مورد تصدیق و تأیید صاحب یا صاحبان این گونه علائم است. منطبق با همان کیفیتی است که در اظهارنامه دست جمعی یا عمومی پیش بینی شده و به ثبت رسیده است. در زمینه علامت دسته جمعی ماده 7 مکرر کنوانسیون اتحادیه پاریس 1883 و اصلاحات بعدی چنین می گوید:

«1- کشورهای عضو اتحادیه متعهد می شوند اظهارنامه مربوط به علایم دسته جمعی متعلق به جماعتی را که وجودشان بر خلاف قوانین کشور مبدأ نیست بپذیرند و از آن حمایت نمایند. حتی اگر این جماعات دارای یک مؤسسه صنعتی یا تجارتی نباشند.

2- در تحت شرایط خاصی هر کشور اتحادیه، برای حمایت از علامت دسته جمعی، تصمیم لازم اتخاذ نموده و رأی خواهد داد. در صورتی که این علامت مخالف نفع عمومی باشد از حمایت آن امتناع خواهد کرد.

3- معذالک حمایت این گونه علایم را نمی توان نسبت به هیچ یک از جماعاتی که وجود آن ها مخالف قانون کشور مبدأ نباشد، به علت این که جماعات نام برده در کشوری که حمایت آن مورد تقاضا است استقرار ندارند یا طبق قوانین کشور مزبور تشکیل نگردیده رد کرد.»

قواعد تلفیقی ثبت علامت تجاری

در قانون جدید ایران و در کنوانسیون اتحادیه پاریس، از علامت دسته جمعی تأییدی نامی برده نشده است که شاید عدم ذکر آن ناشی از آثار حقوقی و توالی فاسده آن باشد.

با توجه به مقررات قانون مالکیت فکری و صنعتی فرانسه، خصوصاً حقوق شش گانه ماده 2-715 و ماده 3-715 قانون مذکور به این موضوع اشاره دارد. که درخواست ثبت علامت جمعی تأییدی از موسسه یا شخص حقوقی ای، پذیرفته می شود.

که تولید کننده کالا یا فروشنده محصولات یا ارائه کننده انحصاری خدمات نیست. یا در واردات و صادرات کالا، انحصاراً مداخله و مشارکت ندارد. بلکه درخواست این شخص حقوقی در واقع متضمن ضابطه و شرایط معین برای استفاده از مارک مزبور می باشد.

با توجه به این که استفاده از مارک تأییدی با رعایت مقررات این گونه علائم، امکان پذیر است. با توجه به این که گواهی یا علامت تأییدی به معنای ایجاد مسئولیت برای صادر کننده این گونه گواهی نامه ها نیست.

کیفیت محصول را برای مصرف کنندگان تضمین نخواهد کرد؛ زیرا صادر کننده گواهی نامه قدرت اجرایی لازم را ندارد. با توجه به سایر خصوصیات این گونه علامت های تأییدی، چنین استنباط می شود. که این گونه علائم، مشابه علائم استاندارد صادره از سازمان استاندارد در مورد کیفیت تولید است. که در ایران برای تولید کننده محصولات یا ارائه خدمات صادر می شود.

علایم دسته جمعی تأییدی یا تضمینی اگر قابل کنترل از جهت مرغوبیت کالا یا کیفیت آن باشد. ضمانت اجرای کیفری و حقوقی برای ارائه کنندگان کالا و محصولات و ضمانت اجرای نقض حقوق ناشی از علائم مزبور را دارا باشد. برای توسعۀ فعالیت های اقتصادی و حمایت از مصرف کنندگان مفید خواهد بود.