شرکت سهامی یکی از چندین شرکتی است که توسط ماده 20قانون تجارت مورد اشاره قرارگرفته است.

انواع شرکت های تجاری

براساس ماده 4 لایحه قانونی 1347دو بخش تشکیل دهنده این شرکت عبارت است از: شرکت سهامی خاص و شرکت سهامی عام. میتوان به بیان بهتر گفت زیرمجموعه ای شرکت از ۸نوع شرکت تجاری قابل تشکیل می باشد که در زیر به آنها می پردازیم:

◾ 1. شرکت تضامنی

تشکیل شرکت تضامنی تنها با دونفر نیز تاسیس می شود که نقش این دونفر در مقابل یکدیگر را شریک ضامن می خوانند.طرفین تعهدنامه ای دراختیار شرکت قرار می دهند.این تعهد در مواقع ضروری آنها را اجبارا مسئول پاسخگویی طلبکاران شرکت می کند.در واقع مسئولیت آنها محدود به میزان سهامشان در شرکت نیست و هرکدام مسئول سود و زیان شرکت خواهندبود.

درصورتیکه شرکت با ضرر روبرو شود و طلبکاران خواهان سرمایه خود باشند،چنانچه شرکت از عهده ی پس دادن اموال مردم بر نیاید،انها میتوانند قانونی مطالبات خود را از سرمایه شخصی شریک شرکت خواستارشوند.این ویژگی مشابه شغل تجار در فرانسه است و قانون گذار فرانسه همچین شرکایی را تاجر می داند چرا که همانند تجار زمانیکه نتوانند بطور کامل پاسخگوی طلبکاران خود باشند به مرحله ورشکستگی می رسند.

◾ 2. شرکت نسبی

شرکت نسبی تاحدودی به شرکت تضامنی بی شباهت نیست.تفاوت این دو در میزان مسئولیت آنها می باشد.در شرکت نسبی هر شریکی به اندازه مقدارسهام خود در شرکت مسئول است.برای روشن تر کردن این مسئله مثالی ذکر میکنیم;فرض کنید یک شرکت نسبی با ۳شریک تاسیس شده است،چنانچه این شرکت با ورشکستگی روبرو شود و شرکت منحل گردد،هر۳شریک به میزان یک سوم سرمایه ای که در شرکت قرارداده بودند،در قبال پرداخت حق طلبکاران مسئول خواهندبود.زمانی که طلبکاران نتوانند طلب خود را از شرکت وصول کنند قانون این اجازه را به آنها می دهد که طلب خود را از شرکای شرکت بخواهند.

اما باتوجه به نوع شرکت نسبی که هر شریک در ازای یک سوم سرمایه شرکت مسئول است،طلبکاران نیز میتوانند یک سوم طلب خود را از یک شریک بخواهند و برای وصول بقیه حق خود باید سراغ دیگر شرکا روند.برای بیان بهتر مثالی برایتان می آوریم: فرض کنید یک شرکت با سرمایه اولیه 900 هزار تاسیس شده و هریک از شرکا به میزان 300 هزار در شرکت سهم دارند. پس ازمدتی شرکت رو به ورشکستگی رود. در این شرایط اگر حق طلبکاران 1200000هزار باشد ولی در خزانه شرکت فقط 900هزار موجود باشد و شرکت نتواند مطالبات کامل طلبکاران را ادا کند، طلبکاران قانونا این اجازه را دارند که به ازای هر یک سوم از طلب باقیمانده خود را از شرکا طلب کنند یعنی براساس نسبی بودن شرکت، هر یک از شرکای شرکت به اندازه یک سوم یعنی 100هزار مسئول هستند و باید از حساب شخصی خود بپردازند. مقررات شرکت نسبی توسط قانون گذاران ایران طبق مقررات شرکت مدنی واصول حقوق اسلامی وضع شده است و شاید در حقوق اروپایی نتوان مشابه آن شرکت مثالی ذکر کرد.

◾ 3. شرکت با مسئولیت محدود 

برای تشکیل شرکت با مسئولیت محدود تنها ۲نفر نیز کافیست.ولی تفاوتی که این شرکت را از شرکت های نسبی و تضامنی متمایز میکند این است که در این شرکت مسئولیت هر یک از شرکا محدود به میزان سرمایه شان در شرکت است و درقبال سود و زیان و حق طلبکاران هیچ مسئولیتی نخواهند داشت. در مثال فوق، چنانچه سرمایه شرکت 300 هزار باشد و و در ورشکستگی شرکت میزان حق طلبکاران بیش از این مقدار باشد و شرکت نتواند دین آنها را بطور کامل وصول کند، طلبکاران بابت باقیمانده طلب خود از نظر قانونی حق مراجعه به شرکای شرکت را ندارند. اما در یک زمینه با شرکت های تضامنی و نسبی شباهت دارد.در هر سه نوع، سرمایه ی شرکت به سهام تبدیل نمی شود بلکه سرمایه شرکت مجموع درصدی است که آنها در اختیار شرکت قرارداده اند که سهم الشرکه نام دارد.نکته دیگر اینکه انتقال یا واگذاری سهم الشرکه به دیگری مستلزم موافقت کلیه شرکای شرکت می باشد.

◾ 4. شرکت سهامی خاص 

برای تاسیس شرکت سهامی خاص به حداقل سه نفر نیاز است. ویژگی که این شرکت را از سه شرکت فوق الذکر متمایز کرده این است که سهامداران شرکت اوراق سهم دارند و مثل شرکت های پیشین به سهم الشرکه تعبیر نمی شوند. در شرکت سهامی خاص سرمایه کلی شرکت بصورت سهام بین شرکای شرکت تقسیم می شوند. برای مثال شرکتی با سرمایه ی 900 هزار داریم که از سه نفر موسس تشکیل شده است.هرشریک به میزان یک سوم این سرمایه یعنی حدود 300 هزار دراختیار خزانه شرکت قرارداده است. در این نوع شرکت سرمایه 900 هزار به سهام 1000ریالی تقسیم می شوند یعنی چیزی بالغ بر1200سهام. دراینصورت هر یک ازشرکا صاحب 300سهام شده و اختیاز واگذاری آنها رانیز داراست. اختیار واگذاری سهام ازشرکا به سایر افراد اولین ویژگی مهم شرکت باسهامی خاص محسوب میشود.دومین ویژگی مربوط به مسئولیت سهامداران درشرکت است بطوریکه هرسهامدار به همان میزان سرمایه خود در شرکت مسئول است نه بیشتر و نه کمتر .(مشابه شرکت با مسئولیت محدود).سومین ویژگی مربوط به خودصاحبان سرمایه می باشد یعنی در این نوع شرکت امکان پذیرفتن سرمایه با پذیره نویسی از افراد متفرقه امکان پذیر نمی باشد و سرمایه شرکت فقط از خود موسسین شرکت تامین خواهدشد.

◾ 5. شرکت سهامی عام 

شرکت سهامی عام بجز در دو مورد کاملا مشابه شرکت سهامی خاص می باشد.شرکت سهامی عام حداقل از 5نفر موسس تشکیل می شود ضمناموسسین این اختیار را دارند که توسط پذیره نویسی از عموم افراد برای تامین سرمایه شرکت استفاده کنند و سهام بین افراد متفرقه نیز قابل تقسیم باشد.

◾ 6. شرکت مختلط غیر سهامی

شرکت مختلط غیرسهامی از ترکیب شرکت تضامنی و شرکت با مسئولیت محدود بوجود می آید.دراین نوع شرکت درکنار افرادی که فقط در ازای سهام خود درشرکت مسئولند،باید افرادی تحت عنوان مسئول تضامنی درشرکت وجود داشته باشد.در حقوق فرانسه فقط شرکایی که مسئولیت تضامنی دارند تاجر محسوب نمیشوند ولی در حقوق کشورما،سمت تاجر به هیچکدام الحاق نمیشود چه ضامن چه غیرضامن.همچنین در اصول حقوقی ما،شرکایی که مسئولیت تضامنی دربرابر سود و زیان شرکت ندارند،تحت عنوان شریک در اداره و مدیریت شرکت نقشی ندارند درواقع اداره ی شرکت در حیطه ی وظایف و مسئولیت های آنها نمی باشد.

◾ 7. شرکت مختلط سهامی 

شرکت مختلط سهامی از ترکیب شرکت های تضامنی و سهامی خاص بوجود می آید.میتوان گفت تعدادی از شرکای این نوع شرکت به سهامدار تقسیم شده و تعدادی ازآنها به ضامن مبدل خواهندشد.شرکایی که نام سهامدار می گیرند فقط به میزان سهام خود دربرابر شرکت مسئول هستند.تفاوتی که بین شرکت مختلط سهامی و شرکت مختلط غیر سهامی حاکم است به این صورت است که در این نوع شرکت برخلاف شرکت پیشین،سهامدارانی که مالک سرمایه تقسیمی شرکت شده اند در اداره امور شرکت نقشی ندارند و شرکایی که مسئولیت تضامنی را عهده دار هستند مسئول مدیریت و اداره امور شرکت خواهند بود.

◾ 8. شرکت های تعاونی

طبق گفته های پیشین،شرکت های تعاونی بعنوان شرکت تجاری شناخته شده نیستند.یعنی تجاری خواندن یک شرکت تعاونی مستلزم تجاری بودن موضوع شرکت می باشد.این شرکت ها الزاما تابع قانون بخش تعاونی  مصوبه 1370می باشند و تصفیه ی آنها مطابق مقررات تصفیه طبق(تبصره 1ماده 54قانون 1370)قانون تجارت است.

در قانون 1370بصورت واضح تعریفی برای شرکت تعاونی ذکر نشده ولی از بررسی کلی مقررات ( مخصوصا ماده۱ ) میتوان دریافت که قانون گذار حدود مقررات شرکت های تعاونی درسال 1350بوده است.

اهداف تشکیل شرکت های تعاونی را میتوان اینگونه نام برد:رفع نیازهای مشترک عموم،توسعه اوضاع اقتصادی،ترقی اوضاع اجتماعی،یاری رساندن متقابل.این اهداف درماده 2قانون شرکت های تعاونی سال1350نیز آمده ومیتوان به این گونه ریشه ی اصلی اهداف شرکت های تعاونی را در قانون تجارت نقد وبررسی کرد.

در این نوع شرکت ها،اکثریت سرمایه شرکت از عملکردهای اعضای آن تامین میشود.درقانون جدید تاکید بیشتری بر کار و فعالیت اعضای شرکت شده است.با این وجود افرادی که حقیقی بوده و فعالیت بسزایی دارند حق عضویت در شرکت تعاونی را دارا می باشند.(طبق ماده 8قانون1370).قانون تسهیلات متعددی ایجاد شده که به منظور مشوق افرادی می باشد که متخصص وکاربلد هستند ولی سرمایه ای در دست ندارند و همچنین افرادی که سرمایه کافی برای تشکیل شرکت را دارند اما تخصص و حرفه خاصی در این زمینه فرانگرفته اند.امکان واگدی این تسهیلات توسط بانک ها به شرکت های تعاونی وجود دارد. بررسی در این زمینه به مقاله مربوط به شرکت های تعاونی موکول می شود.

شرکت های فوق الذکر از مهم ترین شرکت های تجاری موجود در بازار محسوب می شوند. امروزه تعداد شرکت های تاسیسی رو به افزایش است.این شرکت ها در زمینه ی موضوع و فعالیت، سرمایه ثابت یا متغیربودن،سهیم بودن دولت در دارایی شرکت و نسبت شراکت ،مقررات متفاوتی را می طلبد. با این وجود باید دانست در مقابل تمام تفاوت های موجود،کلیه آنها در قالبی تشکیل می شوند که قانون تجارت آن را وضع کرده است. این نکته نیز قابل ذکر است که افراد فعال در زمینه تجاری درقالب شرکت سهامی بیش از قالب های دیگر رواج پیداکرده است.

فرم ارسال نظر

پاسخ دادن به :

با تشکر از ارسال نظر شما . پس از تایید انتشار خواهد یافت .
در فرم پر شده خطاهایی وجود دارد. لطفا آنها را بررسی کنید.
اعتبارسنجی فرم موفق بود!
ثبت شرکتها
سرعت و دقت بالا
موسسه حقوقی پایش
پایین‌ترین‌ کارمزد و هزینه
ثبت برند
همه جا در دسترس و پاسخگو

آخرین اخبار

  • 20 فروردین
    اصلاح ماده 4 آیین نامه اجرایی 13

    مبنی بر حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تامین نیازهای کشور و تقویت آنها در امر صادرات

  • 21 فروردین
    سامانه چت آنلاین

    راه اندازی سامانه چت آنلاین مجموعه حقوقی پایش در جهت راحتی مشتریان محترم

آخرین نظرات کاربران

  • امیر اسلامی نیا

    باسلام و احترام. ممنونم از مجموعه حقوقی پایش بخاطر ثبت برند اینجانب و برخورد و پیگیری پرسنل 

  • نوید بهروزی

    باید گفت یکی از بهترین مجموعه های ثبت شرکت، مجموعه ثبتی پایش هست.